اوضاع و عقاید یارسان،اهل حق به قلم روانشاد استاد کا رحیم کاکایی ( منشی آسید رستم حیدری):

پس از خلقت صفات جسمانی، حق با تمام علایق روحانی در انسان هیکل جسمانی تجلی فرمود . 

حضرت شیخ امیر می‌فرماید : 

پای چپ وست او پیش نه در بر آمان

وست او بابا آدم چنی غلامان

خواجه می‌فرماید : 

خواست که بیند به جهان صورت خویش

خیمه در آب و گل مزرعه آدم زد

حضرت شیخ امیر می‌فرماید : 

آما وست او دون ضله دنیائی 

خروش کرد جهان نه گاو تا ماهی

اولین منزل ذات و ذرات دو جنبه، وجود آدم و صفات جسمانی بوده است. بعد از آدم هر دوره به یک شکل به اقسام متعدد ظهور کرده است.

مولانا رومی فرماید :

هر لحظه به شکلی بت عیار بر آمد

دل برد و نهان شد

هر دم به لباس دگر آن یار بر آمد

گه پیر و جوان شد گاهی سِرّی و گاهی آشکارا در ادیان عالم ظهور و تجلی کرده اند. 

در تمام دورهای ظهوری از انبیاء و اولیاء در هر فرقه بت پرست، گاو پرست، گبر، مسیحی، کلیمی، هندو، بودا، شریعت، حقیقت، و ... هر کدام به نوبه خود به اقسام متعدد ظهور قانون و رسومات مقرره هر یک را مرتباً رواج داده اند.

سلطان حقیقت می‌فرماید : 

ویم شیام او بت

دفتر می‌فرماید :

بت و بتخانه خواجام نیائی 

پوسه موانان بتیش خدائی

شیخ امیر می‌فرماید : 

یهودی چرگس ترسا و ناصرانی

باز می‌فرماید : 

ملت ملتان تمامی ویطور 

نصیری و زرتشت مسلمان و گور 

نوروز می‌فرماید : 

من بیم سازنام و نظمم ساختن 

چونکه استادم بیم هیچم نباختن

باز می‌فرماید : 

رهنمات کردن و رضا و رعیت 

هر کس و بطه مکو عبادت

در تمام ادیان عالم، توجه حق و تجلی ذات بوده، در هر یک  ظهور و تجلی نموده  که دفتر بخوبی شرح آنان را می‌گوید. بطور دونادون ( حلول روح در جسم دیگری ) و گردش طی نموده است.

پیغمبرهای اولوالعزم  دوره های ظهوری نوح تا ابراهیم و موسی بنی اسرائیل در صفحه عرب بیت المقدس،  در صفحه عجم زرتشت و چندین نفر صاحب دوره که همه ترویج دین گبر نموده اند، در ایران ( مقصود ایران فرهنگی قدیم شامل ملیت های مختلف ) ظهور و تجلی کرده اند و تمام از آن دو جنبه هستند.

اعمال و احکام شان بخوبی ثبوت جنبه آنان است. 

حق سِرّی و ظاهری توجه در همه داشته، هر کدام اقتضای ذاتی خود را بروز داده اند. از احکام موسی و اوامر عیسی می توان فهمید گفتار و زبان و کردارشان محض راستی و جلی روحانی و پاکی جسمانی و خیر عمومی بوده است و بطور درست دوره ماموریت خود را بنا به رضای حق به پایان برده اند. 

انبیای دین گبر که منشاء و مصدر احکام و ترویج دین و مامور دوره های ظهوری بوده اند از هیئت ذاتی هستند . 

احکام و کلام آنان تشخیص دو جنبه و اعمال هر یک بخوبی معلوم کرده است. در ظاهر همان کلام و بیانات آنها که از قول اوستا کتاب زردشت می‌باشد و در باطن دفتر حقیقت بخوبی و درستی بیان می‌فرماید. علاوه بر صاحبان احکام و تروجین دین که به دوره ظهوری معروف هستند، باز مردان کافی از پادشاهان و شجاعان و درستکاران و اشخاص قابل از هوشنگ تا جاماسب در این فرقه بوده است. 

می توان گفت از درستکاران عالم و عادلین دنیا بوده اند. دفتر حقیقت مفصلاً از آنها بیان کرده و در تمام دوره های ظهوری توجه و حمایت حق مثل اشعه خورشید که در تمام موجودات بدون تفاوت تابش دارد هر شی با اقتضای ذاتی جنبه خود نشو و نما و طینت خود را ظاهر می سازد. 

خورشید حقیقت اشعه عظمای خود را نزول و بر همه توجه داشته با این حال می توان در ادیان عالم درک کرد تا چه پایه و چه درجه هستند  و هر کدام چه جنبه دارند! حقیقت که در عالم ذرات پیش از خلقت عالم، بیاوبست و شرط حقیقت را قبول و برقرار کرده اند.

شریعت هم در عرب عظمت و قدرت و معلومات آن پوشیده نیست. مرتضی علی که اهل حق او را به ذات حق می‌دانند کاملا برای رواج کار و مذهب اسلام مستعد با نهایت جدیت اقدام انجام و مذهب اسلام را رواج دادند و برقرار نمودند. بطوریکه قبلاً ذکر شد حق در تمام ادیان تجلی و جریان داشته، دست به دست، دوره به دوره و دون به دون دوره های دنیا را گردش و طی کرده اند. عوام ناس هم کلاً و جزاً بطور حلول منزل به منزل تا آخر در گردش هستند.

دفتر نوروز می‌فرماید : 

قبای نیک و بد  کهنه و نو کردن